Treat yourself to

SmarterScience

  
welcome
 
 

RSS iconwelcomeArticles and gems - concentraties Westergasfabriek

Westergasfabriek signHet is algemeen bekend dat terreinen van voormalige gasfabrieken meestal sterk vervuild zijn. Daarom worden ze vaak gesaneerd.

Nederland heeft 234 locaties van voormalige gasfabrieken (Didde, 1995; Meeussen et al., 1994). De eerste gasfabriek in Nederland dateert uit 1826 en de laatste sloot in 1969 (Didde, 1995).

Ook in andere landen, zoals de Verenigde Staten, zijn veel gasfabrieken gebouwd (Ghosh et al., 1999b). Het Verenigd Koninkrijk heeft zeker 3000 en mogelijk ongeveer 5000 locaties waar gasfabrieken hebben gestaan (Barclay et al., 1998).

De gegevens die hieronder staan werden in 2001 overgeschreven uit het Saneringsplan Westergasfabriek (Wbb-code AD 001/00 004 - onderdeel bovenisolatie - Heidemij Advies) op het kantoor van de Milieudienst Amsterdam, na afspraak. Deze gegevens zijn openbaar en dateren van voor de sanering. Ze kunnen onvolledig of incorrect zijn of fouten bevatten. SmarterScience accepteert hieromtrent geen enkele aansprakelijkheid.

Doel van het saneringsplan was:

  • bovenzijde isolering;
  • isolatie en beheersing ter voorkomen van verspreiding;
  • blijvende controle;
  • beperkingen voor delen van terrein waar nodig;
  • moest een park aangelegd kunnen worden.

Geologie:

  • maaiveld op ongeveer 1,0 m NAP en op -1,2 m NAP in de Overbraker Binnenpolder;
  • van +1 tot ongeveer -3: ophoogmateriaal (zand, puin, koolas, sintels);
  • van -3 tot -4,5: veen (Hollandveen - oorspronkelijke dikte was 4,5 m);
  • van -4,5 tot -5: klei (plaatselijk);
  • van -5 tot -12: wadzand (zandhoudende kleilagen en/of kleihoudende zandlagen):
  • van -12 tot -12.3: Basisveen (0,1 - 0,3 m);
  • van -12.3 tot -30: eerste watervoerende pakket (kleilenzen);

Hydrologie:

  • freatisch - ophoogmateriaal - weerstand 3.2 - dikte 4m - doorlatendheid (m2/d) 1.25
  • scheidend - veen/klei - weerstand 500 - dikte 2m - doorlatendheid 0.004
  • watervoerend - zandhoudende klei - weerstand 35 - dikte 7m - doorlatendheid 0.2
  • scheidend - basisveen - weerstand 3000 - dikte 0.3m - doorlatendheid 0.0001
  • watervoerend - zand - weerstand 2.3 - dikte 30m - doorlatendheid 13.3

Het terrein ligt in de overgang tussen stadsboezem (Haarlemmervaart -0.4 NAP) en polderpeil van de Overbraker Binnenpolder (-2.15 NAP). Het freatisch grondwater stroomt vooral naar de bermsloten, Binnenpolder en Haarlemmervaart en minder naar het Westerpark. Het verhang is 0,006 m/m tot 0,01 m/m in het noordwesten en elders 0,002 m/m tot 0,004 m/m.

Verontreiniging

  • Toplaag:
    50% van het terrein PAKs boven C-waarde
    85% van het terrein PAKs boven B-waarde
    cyanide, minerale oiliën, zware metalen incidenteel boven C-waarde
    cyanide vooral bij voormalige zuiverhuis (mogelijk opslag en regeneratie van ijzeroer geweest)
    reden voor Cu, As, Pb in noordwestelijk deel is niet duidelijk
    Pb overal wat verhoogd
  • Diepere lagen:
    PAks en minerale oiliën
  • freatisch water:
    zeer sterk verontreinigd met vluchtige aromaten bij de voormalige gasfabriek - sterk verontreinigd met teer en cyanide bij zuiverhuis en in W en NW langs spoordijk
  • wadzandpakket:
    benzeen, cyanide, PAKs, in W and NW (in richting van grondwaterstroming)
  • eerste watervoerende pakket:
    sterk verhoogd benzeen, cyanide en PAK aan westzijde



Gemiddelde gemeten waarden

Vervuiling freatisch wadzand grond
CNT
(µg/L en mg/kg droge stof) 		147 92 220
Cu
(µg/L en mg/kg droge stof) 		161 8 7
As
(µg/L en mg/kg droge stof) 		17 10 5
PAHs
(µg/L en mg/kg droge stof) 		234 211 36
Pb
(µg/L en mg/kg droge stof) 		252 182 5



Hoogste gemeten concentraties

Vervuiling freatisch wadzand eerste watervoerende pakket grond
cyanide
(µg/L en mg/kg droge stof) 		0 - 1,5
4000 (T) 		minder dan 1,5
780 (T) 		1300  
Cu
(µg/L en mg/kg droge stof) 		860 28    
As
(µg/L en mg/kg droge stof) 		120 36    
PAHs
(µg/L en mg/kg droge stof) 		1400 2300   460
Pb
(µg/L en mg/kg droge stof) 		3000 870   89

De analyses (en vermoedelijk ook de monsternamen) werden door OMEGAM uitgevoerd, mogelijk volgens de "Analysevoorschriften OMEGAM, versie 98.1". Totaal cyanide is daarin gedefinieerd als "Het in sterk zuur milieu, gecombineerd met bestraling door UV-licht met een golflengte groter dan of gelijk aan 290 nm uit een loogextract van de grond vrijkomende cyanide met inbegrip van het reeds in het loogextract aanwezige vrije cyanide".

Voor de bepaling van vrij en totaal cyanide worden de methoden NEN 6655 en EPA 335.3 genoemd. Het klinkt alsof OMEGAM aanvankelijk EPA 335.3 toepaste en later op NEN 6655 is overgestapt (verband met analyses voor bovenstaande gegevens niet bekend).

Volgens OMEGAM neemt de methode EPA 335.3 bij de bepaling van vrij cyanide meer cyanide mee dat door ijzer is gecomplexeerd en 100% thiocyanaten bij de bepaling van totaal cyanide in vergelijking met de NEN 6655 methode (minder cyanide dat door ijzer is gecomplexeerd en 0% thiocyanaten). Zie ook Engelstalig artikel over de milieuchemie van cyanide (pdf).

De cyanideconcentraties (maximaal 4.000 mg kg-1) lijken vrij normaal te zijn voor dit soort terreinen. Barclay et al. (1998) meldden als typische cyanideconcentraties voor dit soort locaties een bereik van 1 tot 1.000 mg kg-1 aarde en merkten daarbij op dat de cyanideconcentratie wel 8.000 mg kg-1 kan zijn. Het artikel geeft voor bepaalde locaties in de staat New York concentraties van 50.000 mg kg-1.

blauw uitgeslagen stenen op het terrein van de voormalige Westergasfabriek in Amsterdam
- © E. Webbe, BK Ingenieurs -
Door cyanideverbindingen blauw uitgeslagen stenen op het terrein van de voormalige Westergasfabriek in Amsterdam. Dit betekent niet dat stenen die er blauw uitzien altijd cyanide bevatten!



Fase 1 van de sanering van de Westergasfabriek is in 2003 afgerond. De sanering duurde langer dan voorzien en kostte ook aanzienlijk meer (veel uitgebreider dan aanvankelijk gepland). De concentraties op en rond het terrein worden nog jaren gemeten. De saneringsaanpak van dit soort terreinen verschilt overigens.

  • In Zeeland werden 800 vrachtwagenladingen grond afgevoerd van het Oranjebolwerk. 10.000 m3 grond werd door midel van extractie schoongemaakt. 15.000 m3 werd thermisch gereinigd (Pelgrim, 2000).
  • Het Utrechtse Griftpark is een ander voorbeeld. Daar werd de vervuiling tegen het eind van de jaren '70 ontdekt. Verwijdering van de grond zou te duur worden. De vervuiling is bedekt met een ondoorlaatbare kleilaag, een betonnen muur van 50 meter diep en 1235 meter lang. Het geheel werd bedekt met een grindlaag van 1,5 meter dik, een soort zeil, zand en aarde (Marlet, 1999).
  • In Hoogeveen werden ongeveer 500 vrachtwagenladingen grond afgegraven. Bovendien werden uit 2.000.000 m3 grondwater 187 kg naftaleen, 382 kg cyanide en 97 kg aromatische koolwaterstoffen verwijderd (Provincie Drenthe, 1997).

In Denemarken werd een heel nieuwe benadering geprobeerd. Dr. Stefan Trapp van de Technical University of Denmark rondde in december 2004 een project af dat fytoremediatie - door bijvoorbeeld wilgen - van cyanidevervuiling onderzocht.


sanering terrein Westergasfabriek in Amsterdam sanering terrein Westergasfabriek in Amsterdam sanering terrein Westergasfabriek in Amsterdam sanering terrein Westergasfabriek in Amsterdam
- © A. Souren, SmarterScience v/h Armadillo Research Services -
Bovenstaande vier foto's zijn eind 2000 genomen tijdens een bezoek aan het terrein van de Westergasfabriek. De sanering was toen al in volle gang.

Zie ook deze literatuurreferenties (Engels) en dit Engelstalig artikel over de milieuchemie van cyanide (pdf).



new logo

previous page


© SmarterScience
http://www.smarterscience.com mail




Most recent changes to this page:
September 5, 2008